Ontslag as gevolg van bedryfsvereistes (Retrenchments)

André Claassen

Hierdie tipe van ontslag het te doen met ekonomiese faktore soos ʼn tekort aan fondse waar die organisasie dit nie meer kan bekostig om ʼn sekere aantal mense in diens te hê nie en daar sekere werkers noodgedwonge onslaan moet word. Dit gebeur ook soms dat maatskappye opgradeer en nuwe tegnologie bekom wat beteken dat sekere persone oortollig is, aangesien sekere funksies wat normaalweg deur mense vervul is nou deur masjiene of rekenaars hanteer kan word.Werknemers se gedrag en vorige dissiplinêre rekords speel nie ʼn rol in die selekterings proses as gevolg van ontslag deur bedryfsvereistes nie.

Ingevolge artikel 189 van die Wet op Arbeidsverhoudinge moet daar oorleg gepleeg word met die volgende partye wie moontlik deur die voorgestelde ontslag geraak gaan word:

• Enige werkplekforum (indien van toepassing);
• Met enige geregistreerde vakbond wie se lede moontlik deur die voorgestelde ontslag geraak sal word ;
• Met die werknemers wie moontlik geaffekteer gaan word .

• Om die ontslag te vermy;
• Om die getal persone wat ontslaan word, tot die minimum te beperk;
• Om die tydsberekening van die ontslag te verander;
• Die metode of kriteria wat gebruik gaan word vir die selektering van die werknemers van ontslaan gaan word sowel as die skeidingspakket van die werknemers wat moontlik ontslaan gaan word,

Werkgewers moet die volgende inligting skriftelik verskaf:

• Die redes vir die beoogde ontslag;
• Die alternatiewe wat oorweeg is voordat die beoogde ontslag voorgestel is, en die redes waarom elkeen van hierdie voorstelle nie aanvaar is nie;
• Die aantal werkers wat moontlik geraak gaan word sowel as die werkkategorieë of poste waarin hulle werksaam is;
• Die voorgestelde kriteria wat gebruik gaan word waarvolgens werkers ontslaan gaan word;
• Die datum waarop, of die tydperk waartydens, die ontslag waarskynlik van krag sal word;
• Die voorgestelde skeidings/ uittree loon
• Enige bystand wat beoog word om die werknemers wat moontlik ontslaan gaan word, aan te bied, (byvoorbeeld tyd af om alternatiewe werk te soek ensovoorts);
• Die moontlikheid van die toekomstige herindiensneming van die werknemers wat ontslaan gaan word;
• Die getal werknemers in diens van die maatskappy; en
• Die aantal werkers wat die onderneming in die voorafgaande 12 maande ontslaan het weens redes wat verband hou met bedryfsvereistes

Die werkgewer moet die party waarmee gekonsulteer word die geleentheid gee om voorleggings te doen en skriftelik daarop reageer. Indien geen ooreenkoms met betrekking tot die kriteria bereik word wat toegepas gaan word nie moet die kriteria van laaste in eerste uit gebruik word (LIFO). Dit beteken dat die persone wat laaste by die onderneming begin werk het, eerste geaffekteer sal word.

Persone wat ontslaan word as gevolg van operasionele vereistes moet die volgende betalings ontvang:

• ʼn Skeidingspakket van ten minste een week vir elke voltooide jaar van diens;
• Uitstaande verlof;
• Betaling vir die kennis tydperk;
• Afhangende van die dienskontrak sal die werknemer moontlik ook geregtig wees op pro rata diensbonus

Maatskappye met meer as 50 werknemers moet let op die prosedures soos beskryf in Artikel 189A van die Wet op Arbeidsverhoudinge.

Vir meer inligting besoek www.labourguide.co.za